Aktivitetar
Etter målsetjinga for Kvernsteinprosjektet skal ein m.a. tilrettelegge kulturminnet som kvernsteinbrota representerar for framvising/formidling.
Kunnskapsformidling om kvernsteinsdrifta i Hyllestad er ein av grunnpilarane for arbeidet med kvernsteinsoga, og ein må nå flest mogleg på ulike plan. Nedafor nemner vi aktivitetar som skal fremje kunnskap og historiske opplevingar, og det vert lagt stor vekt på å formidle eit levande kulturminne. Med alt på plass kan ein snakke om eit Norsk kvernsteinsenter i Hyllestad.
1. Hyllestadseminaret
Hyllestadseminaret er ei årviss tilskiping. Seminaret er i ferd med å feste seg som ein interessant fagleg møtestad både for folk lokalt og tilreisande. Dette er eit arrangement det er naturleg å invitere folk til som ein ynskjer skal fatte interesse for kvernsteinssoga, m.a. ulike fagfolk for å få innpass i viktige lære- og forskingsmiljø. Ei tverrfagleg samansett nemnd med brei forskingserfaring og vidt kontaktnett borgar for at det er kvalitet over emna på seminara.
Nemnda er samansett av professor i mellomalderarkeologi Ingvild Øye, professor (emiritus) i mellomalderhistorie Knut Helle, og amanuensis i geologi Øystein Jansen, alle universitetet i Bergen, vidare amanuensis Arild Marøy Hansen, Bergen Sjøfartsmuseum, og historikar Finn Borgen Førsund, Hyllestad. Prosjektleiar Astrid Waage er sekretær for nemnda.
Hyllestadseminaret marknadsfører Hyllestad som eit senter for den historiske kvernstein- og krossproduksjonen.
Til seminaret vert m.a. invitert representantar frå andre kvernsteinskommunar i Noreg, kontaktar i andre skandinaviske land og etterkvart frå det nye kontaktnettet i Europa. Foredraga frå seminara i 2004 og 2005 er gitt ut i eigne seminarrapportar
Seminarrapporten er ledd i arbeidet med å bygge opp ein kunnskapsbank. Rapportane kan lesast på Kvernsteinprosjektet si webside. Dei kan og kjøpast
frå Hyllestad kommune.
2. Steinhoggarleir
Hyllestad skule har i samabeid med Torbjørn Løland i bedrifta Åfjordstein utvikla undervisningsopplegg om kvernsteinshistoria, basert på læring gjennom oppleving og deltaking. Her vert informasjons- og aktivitetsopplegg kring den gamle kvernsteinsindustrien i Hyllestad, formidla gjennom oppleving og eigenaktivitet.
Som del av den kulturelle skulesekken, skal undervisningsopplegget prøvast ut ved nokre skular i fylket.
- det er viktig at elevane (både eigne og frå andre kommunar) får lære historia på ein levande og engasjerande måte
- det er svært viktig i rekrutteringssamanheng, nokon må lære å hogge stein, smi jernet og formidle historia vidare til seinare generasjonar.
I den samanheng er det etablert ein steinhoggarleir med telt, gruve/gryte og matstell, kvern, bålplass med sitjeplassar rundt, der forteljaren kan samle dei som oppheld seg i leiren. Vidare må ein ha smie, reiskapar (hoggjarn) og tidsriktige drakter. Den sentrale aktiviteten er å delta i hogginga av kross eller kvernstein. Ein prøver å rekonstruere levemåte og arbeidsliv slik ein tenkjer seg det kunne vere i Kvernsteinsparken for tusen år sidan. I tillegg til den basen som leiren utgjer, tenkjer ein seg og ei opplevingsløype gjennom kvernsteinslandet. Torbjørn Løland i verksemda Åfjordstein som har opparbeidd stor kompetanse m.a. innan kvernsteinhogging, er innleigd og skal stå for det praktiske opplegget i steinhoggarleiren i samarbeid med Hyllestad skule. I samband med steinhoggarleiren er det sett opp nokre brukshus, smie, reiskapshus/-lager og eit samlingshus. Alle husa er sette opp som grindbygg, og saman med arbeidsplassen ute dannar dei eit tun.
Sjå glimt frå livet i Steinhoggarleiren i innslag på Norge Rundt.
3. Guida omvising i Kvernsteinsparken
Her vert du med på historisk vandring gjennom Kvernsteinsparken. Du kan sjå og «røre ved» ei historie som er meir enn 1000 år gamal. Restar og spor etter kvernsteinsproduksjonen pirrar fantasien. Kvernsteinsparken i Hyllestad har teke form under steinhoggaren sitt jarn.
Les om korleis Hans Jacob Reite opplevde 8. klassingar som formidlarar i Kvernsteinsparken.
Opningstid i sesongen 2011: 21. juni – 15. august. Tysdag - sundag: kl. 12.00-16.00.
Pris:Vaksne kr 50,-. Born kr 30,-. Sjå og brosjyra om Kvernsteinslandet.
4. Kvernsteinslauget
Kvernsteinslauget er ei samling av entusiastiske og frivillige ambassadørar for kvernsteinshistoria i Hyllestad. Eldsjelene i Lauget reiser rundt på messer, marknader og spel og riggar opp sin steinhoggarleir. Dei formidlar og marknadsfører historia på ein framifrå måte, og med høve for publikum til å delta og oppleve. I det lokale arbeidet i Hyllestad gjer Lauget ein uvurderleg innsats både med arrangement og i arbeidet elles. Klikk her for Kvernsteinslauget.
5. Heimeside
Heimesida www.kvernstein.no vil også verte ein viktig formidlings- og kunnskapsfaktor.
NÆRINGSMESSIGE AKTIVITETAR
1. Kulturbasert opplevingstilbod
Verksemda Åfjordstein v/Torbjørn Løland har vidareutvikla den pedagogiske grunntanken i undervisningsopplegget ”Kulturhistorie for ungdom” om å formidle historie og kunnskap om kvernsteinsdrifta gjennom deltaking og oppleving.
Åfjordstein sitt kulturbaserte opplevingstilbod til turistar, firma, lag/organisasjonar m.m. er den einaste næringsaktiviteten som så langt direkte er basert på kvernsteinshistoria. Opplegget har vore prøvd ut sommarsesongen 2005. I tillegg kjem firmaet sin souvenirproduksjon. Begge deler er god marknadsføring med stort utviklingspotensiale.
Åfjordstein har nett fått tildelt Fjord-Norge sin Explorer-pris for produktutvikling, ein pris som heng høgt, og som vil vere ein viktig inspirasjon og døropnar for å vidareutvikle og selje opphald i steinhoggarleiren.
2. Kvernstein som ”aktivitetsnav” i reiselivsutviklinga i området
Næringspolitisk er det også viktig å setje fokus på korleis kvernsteinshistoria skal kunne gje drahjelp til andre reiselivstilbod i kommunen/distriktet. Det vert arbeidd med å "blankpusse" attraksjonar i området, og å selje desse som ein heilskapleg opplevingspakke. Arbeidet er i startgropa, men er eit initiativ for å få fremje reiselivsutviklinga generelt i området. Det vert laga eit eige prosjekt på dette.
3. Kvernsteinsbrota som eit av fleire tunge kulturminne langs kysten.
Det er og eit arbeid i gang med å marknadsføre samla fleire tunge kulturminne/attraksjonar langs kysten.
Historiske temareiser er aktuelle i tida, og reiselivspotensialet er stort. Arbeidet skjer gjennom interkommunalt samarbeid, og gjennom reiselivsorganisasjonane i området. Prosjekt Ingolfr er eit prosjekt for utveksling av turistgrupper mellom Island og Norge, og er ein del av dette arbeidet.
